74 वर्षीय श्रीमती तुलसी गौडा यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

श्रीमती तुलसी गौडा (होनाल्ली गाव, कर्नाटक )

जंगलाचा विश्वकोश म्हणतात ‘मिसेस तुलसी गौडा‘, 74 वर्षांच्या, 1 लाखांहून अधिक रोपे लावल्याबद्दल पद्मश्रीने सन्मानित .

प्रस्तावना :-

माणसाला निरोगी जीवन जगण्यासाठी झाडे आणि झाडे अत्यंत आवश्यक आहेत. आज लोक ज्या प्रकारे ऑक्सिजनच्या कमतरतेशी झुंज देत आहेत, त्यामागे निसर्गाचे एकप्रकारचे शोषण आहे. आज माणूस झाडे तोडून आपल्या सोयीसाठी काम करत आहे, पण काही लोक असे आहेत की ज्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य केवळ निसर्गाचे रक्षण आणि स्वच्छ ठेवण्यासाठी वेचले आहे. याचे थेट उदाहरण म्हणजे 74 वर्षीय श्रीमती तुलसी गौडा.

हेही वाचा :- मोहम्मद शरीफ़ यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

ज्यांच्यासाठी झाडे आणि झाडे त्यांची मुले आहेत. लहान झाडांपासून ते उंच झाडांपर्यंत, जेव्हा त्यांना काळजीची आवश्यकता असते तेव्हा त्यांना ते चांगले समजते . म्हणूनच त्यांना जंगलाचा एन्सायक्लोपीडिया असेही म्हणतात. तुळशी गौडा कधीच शाळेत गेले नाहीत, पण अनेक राज्यातून तरुण त्यांच्याकडून वनस्पती आणि झाडांची कला समजून घेण्यासाठी येतात. त्यांना तज्ज्ञांपेक्षा झाडे आणि औषधी वनस्पतींच्या प्रजातींची अधिक माहिती आहे.

तुळशी गौडा या संस्थेने आतापर्यंत 1 लाखाहून अधिक रोपे लावली आहेत. त्यामुळे सरकारने त्यांचा पद्मश्री देऊन गौरव केला. वयाच्या या टप्प्यावरही हिरवळ वाढवण्याची आणि पर्यावरण वाचवण्याची मोहीम सुरू ठेवणाऱ्या तुलसीगौडा यांच्यासाठी हे सगळं करणं इतकं सोपं नव्हतं. गरीब कुटुंबातील असूनही, त्यांच्या मेहनतीच्या जोरावर त्यांनी पद्मश्री पुरस्कार मिळवण्याचा प्रवास कसा केला ते जाणून घेऊया.

हेही वाचा :- CRED’ चे संस्थापक श्री कुणाल शहा यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

तुळशी गौडा यांचे बालपण :-

कर्नाटकातील होन्नल्ली गावात राहणारी ७४ वर्षीय तुलसी गौडा या एक सामान्य आदिवासी महिला आहे. लहानपणीच त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. त्यानंतर ते लहानपणापासूनच आई आणि बहिणींसोबत काम करू लागला. यामुळे त्या कधीच शाळेत जाऊ शकली नाही आणि लिहिता वाचायला शिकू शकली नाही. वयाच्या 11 व्या वर्षी त्यांचे लग्न झाले, परंतु त्यांचा नवराही फार काळ जगला नाही. पण संघर्षासमोर त्यांनी हार मानली नाही आणि केवळ आयुष्यातील दुःख आणि एकटेपणा दूर करण्यासाठी तुळशीने झाडे-झाडांची काळजी घेण्यास सुरुवात केली.

हेही वाचा :- नायकाच्या संस्थापक ‘मिसेस फाल्गुनी नायर’ यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

वनस्पतींच्या ज्ञान असणाऱ्या तुळशी गौडा :-

श्रीमती तुलसी गौडा कधीही शाळेत गेल्या नाहीत किंवा त्यांना कोणतेही पुस्तकी ज्ञान नाही, परंतु त्यांचे निसर्गावर अतुलनीय प्रेम आहे. त्या झाडे आणि वनस्पतींना त्यांच्या मुलांप्रमाणे वागवतात . त्यांच्याकडे शैक्षणिक पदवी नसली तरी निसर्गाशी असलेल्या संबंधामुळे त्यांनी १४ वर्षे वन विभागात काम केले. त्यांनी आपल्या ज्ञानाने बड्या तज्ज्ञांनाही आश्चर्यचकित केले होते.

वनविभागाच्या अधिकाऱ्यांना त्यांच्या कामाचे खूप आश्चर्य वाटले कारण त्यांनी लावलेल्या झाडांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारची झाडे होती जी हिरवीगार होती. त्यांनी लावलेले एकही रोप सुकले नाही. लहान वनस्पतींबद्दलचे त्यांचे ज्ञान अधिकाऱ्यांनाही विचार करायला लावणारे होते. नोकरीच्या काळात त्यांनी हजारो रोपे लावली जी आज झाडे झाली आहेत. निवृत्तीनंतरही ती झाडे-झाडांना जीवनदान देण्यात मग्न आहे.

हेही वाचा :- जागृती अवस्थी UPSC मध्ये भारतात दुसरी टॉपर ठरली

त्यांच्या आयुष्यात त्यांनी एक लाखाहून अधिक रोपे लावली आहेत. त्यांच्या आयुष्यात सर्व प्रकारची झाडे लावली आहेत . श्रीमती तुलसी गौडा यांनी लहान वयातच वृक्षारोपण सुरू केले जे उंच आणि हिरवळ पसरवणारे होते. हळूहळू त्यांनी जंगलात फणस, अंजीर आणि इतर मोठी झाडे लावून वृक्षारोपण सुरू केले. साधारणपणे, एक सामान्य माणूस त्याच्या संपूर्ण आयुष्यात एक डझनपेक्षा जास्त किंवा डझनपेक्षा जास्त झाडे लावत नाही, परंतु तुळशी यांना लागवड आणि त्याची काळजी घेण्यामध्ये एक वेगळी विविधता आहे.

हेही वाचा :- श्री राजगोपालन वासुदेवन यांचा प्रेरणादायी जीवन परिचय

आजही त्यांची पर्यावरण रक्षणाची तळमळ कमी झालेली नाही. तुळशी गौडाचे वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ रोपटे लावून त्या आपल्या जबाबदारीतून मुक्त होत नाही, तर लागवडीनंतर रोपटे स्वतःच्या बळावर उभे राहेपर्यंत त्या त्याची काळजी घेतात . त्या स्वतःच्या मुलांसारखी रोपांची सेवा करतात .जंगलतोड पाहून वृक्षारोपण करण्याची प्रेरणा मिळाली . आयुष्याच्या त्या वयातही ज्या वयात लोक सहसा पलंग घेतात, तुळशी वनस्पतींना जीवदान देण्यात सक्रियपणे गुंतलेली असते.

विकासाच्या नावाखाली निष्पाप जंगले तोडली जात असल्याचे पाहून तुळशीगौडा यांना वृक्षारोपणाचे वेड लागले. हे पाहून त्या इतक्या अस्वस्थ झाल्या की त्यांनी झाडे लावण्याची प्रक्रिया सुरू केली. एक अशिक्षित स्त्री असूनही झाडे-झाडांचे संवर्धन केल्याशिवाय त्या सुखी भविष्याची कल्पना करू शकत नाही हे त्यांना समझळे , त्यामुळे त्या त्यांच्या स्तरावरून या कामात गुंतलेल्या आहेत . झाडे-झाडांची त्या आईसारखी काळजी घेतात . आतापर्यंतच्या आयुष्यात त्यांनी अनेक ठिकाणे हिरवाईने भरलेली आहेत.

हेही वाचा :- डॉ. एमआर राजगोपाल यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

जंगलाचा विश्वकोश तुळशी गौडा :-

श्रीमती तुलसी गौडा त्यांच्या क्षेत्रातील प्रत्येक जंगलाला त्यांच्या हाताच्या रेषांनी ओळखतात, म्हणून त्यांना ‘वनांचा विश्वकोश‘ म्हणतात. त्यांना सर्व प्रकारच्या वनस्पतींचे फायदे माहित आहेत. कोणती झाडे, किती पाणी द्यायचे, कोणत्या प्रकारची माती, कोणती झाडे-झाडे वाढतात, हे सर्व त्यांच्या बोटावर मोजण्याइतके आहे. त्यांना जंगल आणि झाडांची भाषा कळते. त्यांना झाडांना पालवी फुटते, त्यांच्या जगण्याची भाषा कळते. हे सर्व त्यांना विज्ञानाच्या भाषेत समजावून सांगता येत नाही, परंतु त्यांना सर्व काही माहित आहे, हा त्यांचा सर्वात मोठा गुण आहे.

हेही वाचा :- बंधन बँकेचे सीईओ श्री चंद्रशेखर घोष यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

श्रीमती तुलसी गौडा यांना मिळालेले पुरस्कार :-

तुळशी गौडा यांच्या पर्यावरणाप्रती असलेल्या अपार प्रेम आणि कार्यामुळे त्यांना अनेक सन्मानांनी गौरविण्यात आले आहे. पर्यावरण वाचवण्यासाठी इंदिरा प्रियदर्शिनी वृक्षमित्र पुरस्कार, राज्योत्सव पुरस्कार, कविता स्मारक यासह अनेक पुरस्कारांनी त्यांना सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांच्या या कार्याची दखल घेऊन भारत सरकारनेही त्यांना पद्मश्री देऊन सन्मानित केले आहे. तुलसी गौडा यांच्या साधेपणाचा अंदाज यावरून लावता येतो की, जेव्हा त्या पुरस्कार स्वीकारण्यासाठी राष्ट्रपती भवनात पोहोचल्या तेव्हाही त्यांच्या पायात चप्पल नव्हती. त्या पारंपारिक आदिवासी पेहरावात पुरस्कार घेण्यासाठी आल्या होत्या . त्यांच्या नावाची घोषणा होताच संपूर्ण इमारतीत टाळ्यांचा कडकडाट झाला होता .

श्रीमती तुलसी गौडा यांच्यासारख्यांच्या प्रयत्नांमुळे काही प्रमाणात पर्यावरणाचे रक्षण झाले आहे. आज समाजाला तुलसीगौडासारख्या माणसांची नितांत गरज आहे. तुळशीगौडा आज लाखो लोकांसाठी खरोखर प्रेरणास्थान आहेत. आपल्या संघर्षाने यशाची गाथा लिहिणाऱ्या तुलसीगौडा यांचे संपूर्ण आयुष्य हे उदाहरण आहे. बडा बिझनेस सौ. तुलसी गौडा जी यांचे निसर्गावरील प्रेम आणि त्यांच्या अद्भुत कार्यांचे मनापासून कौतुक आम्ही करतो .

हेही वाचा :- डॉ. संदुक रुईत यांचा प्रेरणादायी जीवन प्रवास

Leave a Comment

Arthik Rashi Bhavishya आर्थिक राशीभविष्य 23 june 2022 : ‘या’ राशींना मिळणार उत्पन्नाचे नवे मार्ग क्रिप्टो करन्सी बाजारात होतोय हाहा:कार , एका दिवसात बिटकॉइन १७ टक्क्यांनी घसरला Fathers day information 2022 Sunny Jadhav information in marathi Abhi Gaikwad information in marathi